De Jeker





De Jeker stroomt Maastricht binnen bij waterpoort de Reek. Bij waterpoort de Reek kon men het niveau van de Jeker binnen de stadsmuren regelen. Ten tijden van belegering van de stad sloot men de sluizen van de waterpoort waardoor het open terrein tussen Maastricht en Sint Pieter onder water kwam te staan.








De Jeker is een regenrivier. Bij overtollige neerslag kan dit nog al eens tot problemen leiden, omdat bij hoge waterstand van De Maas het water in de Jeker moeilijker geloosd kan worden op De Maas. 








De Jeker vertakt oorspronkelijk in drie stromen, de zuid tak, midden en de noord tak. De midden tak is in 1895 gedempt geworden.








De Grote Looiersstraat en omgeving was het centrum van de leernijverheid in Maastricht. Het leer werd geëxporteerd naar alle landen van Europa, de leerlooiers organiseerde zich middels het oprichten van een gilde. Het gilde stelde strenge kwaliteitseisen op aangaande in en verkoop van het leer. Het water van de Jeker werd gebruikt bij het prepareren en reinigen van het leer, het gebruikte water werd weer terug in de Jeker geloosd. 
Inkijk in de Looiersgracht in het Jekerkwartier in Maastricht toen deze nog niet was gedempt. De bebouwing aan weerszijden van de gracht dateert uit de 17e en 18e eeuw. Aan de leerlooiers, die eens het straatbeeld bepaalden, herinneren de net gewassen huiden die hangen te drogen en de grote houten kuipen waarin de huiden tot leer gelooid werden.








Door de bouw van de tweede middeleeuwse stadsmuur (±1350) werd het middendeel van het Jekerkwartier bij de stad gevoegd. Door de aanwezigheid van stromend water (de Jeker) hadden zich hier al veel  leerlooiers gevestigd. Echter de Jeker is een regenrivier, bij veel regen veel overstromingen, bij weinig regen te weinig water. De lozingen van de leerlooiers bleven echter doorgaan waardoor bij weinig water aanbod, de stank enorm toe nam. Vooral in de zomer kon de stank door deze bedrijvigheid enorm zijn. Vandaar dat dit gedeelte van de stad in eerste instantie buiten de eerste stadsmuur werd gebouwd. Door afname van bedrijvigheid en veelvuldig wateroverlast bij hoogwater werd de middentak van de Jeker in 1897 gedempt. 
Ook heeft men daar in diverse panden aan de Jeker nog grote rechthoekige bakken gevonden, die gebruikt werden voor het looien van de huiden. De namen als Grote Looierstraat en Kleine Looierstraat en de Witmakerstraat herinneren nog aan die tijd. Hier in Maastricht werd vanaf de late middeleeuwen tot aan de 19e eeuw door menigeen het looiersvak uitgeoefend.








De Bisschopsmolen ligt in hartje Maastricht. Het is de oudste draaiende watermolen van Nederland.






De Looimolen ligt in hartje Maastricht.  (Hofkensmolen)







De Leeuwenmolen was vroeger binnen de vesting Maastricht met zijn twee waterraderen de grootste graan- en looimolen op de Jeker. 





home